بیشتر انتخاب‌ها بر اساس دو چیز انجام می‌شود: نمونه‌کارها قشنگ‌اند و قیمت مناسب است. هر دو معیار ضعیفی‌اند، نمونه‌کار را می‌شود از کس دیگری داشت، و قیمت پایین معمولاً یعنی چیزی از دامنه حذف شده که هنوز نمی‌دانید.

این نُه سؤال چیزی را می‌سنجند که شش ماه بعد اهمیت پیدا می‌کند، و همه‌شان جواب دارند، قبل از امضا.

1. سند دامنه‌ی مکتوب دارید؟

بخواهید فهرست صفحات، امکانات، سطح طراحی و آنچه شامل نیست روی کاغذ بیاید. قیمتی که بدون این سند داده شده، قیمت نیست؛ حدس است. و بیشتر اختلاف‌های پروژه‌ای از همین‌جا شروع می‌شود: چیزی که شما فرض کرده بودید هست و در دامنه نبود.

2. کد در پایان مال کیست؟

جواب باید صریح باشد. بعضی شرکت‌ها سایت را روی بستر خودشان تحویل می‌دهند و شما در عمل نمی‌توانید جای دیگری ببرید. این لزوماً بد نیست، ولی باید بدانید.

3. سایت روی چه چیزی ساخته می‌شود؟

قالب آماده، قالب اختصاصی، یا نرم‌افزار سفارشی، سه دنیای متفاوت با سه قیمت متفاوت. اگر جواب «وردپرس» است، بپرسید چند افزونه؛ هر افزونه‌ی پولی یک هزینه‌ی سالانه و یک نقطه‌ی شکست است.

4. سئوی فنی جزو ساخت است یا جدا فروخته می‌شود؟

سرعت، ساختار نشانی، داده‌ی ساختاریافته و نقشه‌ی سایت باید جزو تحویل باشند، نه یک بسته‌ی جداگانه. اگر شرکتی این‌ها را جدا می‌فروشد، بپرسید بدون آن‌ها دقیقاً چه چیزی تحویل می‌دهد.

5. سرعت را چطور اندازه می‌گیرید؟

جواب خوب یک عدد است، نه یک صفت. بپرسید Core Web Vitals سایت در زمان تحویل چه خواهد بود و با چه ابزاری اندازه گرفته می‌شود. و بپرسید فونت و اسکریپت‌ها از کجا بارگذاری می‌شوند. سایتی که فونتش را از یک CDN خارجی می‌گیرد، در شبکه‌ی ایران گاهی چند ثانیه پشت یک فایل معطل می‌ماند.

6. محتوا با کیست؟

سایت بدون متن و تصویر تحویل نمی‌شود. اگر محتوا با شماست، این را در زمان‌بندی ببینید، بیشتر پروژه‌هایی که «دیر تحویل شدند»، در واقع منتظر محتوا مانده بودند.

7. بعد از تحویل چه اتفاقی می‌افتد؟

بپرسید پشتیبانی دقیقاً چه چیزی را پوشش می‌دهد، چقدر در ماه، و چطور می‌فهمید چقدرش مانده. «پشتیبانی رایگان یک‌ساله» بدون تعریف مقدار، یعنی هر درخواستی می‌تواند «خارج از پشتیبانی» اعلام شود.

8. اگر کارشناس پروژه عوض شود، چه می‌شود؟

این سؤال بیشتر از آنچه به نظر می‌رسد افشا می‌کند. اگر سابقه‌ی پروژه در ذهن یک نفر است، رفتن او یعنی شروع دوباره. اگر در یک سامانه است، تحویل به نفر بعدی یعنی خواندن همان سابقه.

9. وضعیت پروژه را چطور می‌بینم؟

جواب «تلفنی بپرسید» یک جواب است، ولی جواب خوبی نیست. بپرسید تحویل‌ها کجا ثبت می‌شوند، بازخورد شما کجا می‌نشیند، و آیا سندی از تأییدها می‌ماند یا نه. فرایند کار ما دقیقاً همین را نشان می‌دهد و می‌توانید با آن مقایسه کنید.

یک نکته‌ی آخر

از هر شرکتی بخواهید یک نمونه‌کار را باز کند و توضیح دهد چه مشکلی را چطور حل کرده. نه اینکه چه شکلی است. شرکتی که کار را خودش انجام داده، در دو دقیقه جواب دقیق می‌دهد؛ شرکتی که فقط تحویل گرفته، درباره‌ی رنگ و چیدمان حرف می‌زند.

اگر می‌خواهید قبل از هر تماسی بازه‌ی بودجه‌تان را بدانید، ماشین‌حساب برآورد در دو دقیقه یک عدد واقعی می‌دهد.