تاریخ شمسی یکی از پرتکرارترین منابع باگ در نرم‌افزار فارسی است، و تقریباً همه‌ی این باگ‌ها از یک اشتباه ریشه می‌گیرند: ذخیره کردن تاریخ به شکلی که قرار است نمایش داده شود.

قاعده

زمان را در پایگاه داده UTC ذخیره کنید. تبدیل به شمسی و به وقت تهران را فقط در لحظه‌ی نمایش انجام دهید، و تبدیل معکوس را فقط در لحظه‌ی دریافت ورودی.

یک جمله است، ولی سه دسته باگ را می‌بندد.

باگ اول: مرز روز

فرض کنید تاریخ را به‌صورت رشته‌ی شمسی ذخیره کرده‌اید. کاربری در سفر، ساعت 00:30 به وقت تهران چیزی ثبت می‌کند. اگر تبدیل با ساعت دستگاه او انجام شده باشد، تاریخ ثبت‌شده یک روز عقب‌تر است.

این در گزارش ماهانه خودش را نشان می‌دهد: فروش روز اول ماه، در ماه قبل نشسته. و چون رشته ذخیره شده، دیگر راهی برای تشخیص درست از غلط نیست.

با ذخیره‌ی UTC این اتفاق نمی‌افتد: لحظه‌ی واقعی ثبت می‌شود و نمایش همیشه با منطقه‌ی زمانی مشخص انجام می‌گیرد.

باگ دوم: مرتب‌سازی و بازه

رشته‌ی شمسی به‌درستی مرتب نمی‌شود مگر با قالب‌بندی کامل، و محاسبه‌ی بازه روی آن، «سی روز گذشته»، یعنی نوشتن حساب تقویم شمسی با دست. هر جایی که این کار تکرار شود، یک فرصت تازه برای اشتباه است.

با ذخیره‌ی زمان واقعی، مرتب‌سازی و بازه کار خود پایگاه داده است.

باگ سوم: یک تبدیل در بیست جا

اگر تبدیل شمسی در بیست نقطه‌ی برنامه انجام شود، دیر یا زود دو نقطه با هم اختلاف پیدا می‌کنند، یکی نیم‌روز را گرد می‌کند، یکی کبیسه را متفاوت حساب می‌کند.

تبدیل باید در یک نقطه باشد: یک تابع برای نمایش، یک تابع برای دریافت. هر جای دیگری که تاریخ شمسی می‌سازد، باگ آینده است.

سه نکته‌ی عملی

منطقه‌ی زمانی را صریح بنویسید. «وقت تهران» یعنی Asia/Tehran، نه یک اختلاف ثابت. اختلاف ثابت با تغییر قاعده‌ی ساعت تابستانی می‌شکند؛ نام منطقه نمی‌شکند.

ورودی کاربر را همان‌جا تبدیل کنید. انتخابگر تاریخ شمسی به کاربر نشان می‌دهد، ولی چیزی که به سرور می‌رود باید زمان واقعی باشد.

ارقام را در لایه‌ی نمایش فارسی کنید. ارقام فارسی برای خواندن است، نه برای ذخیره. عددی که با ارقام فارسی ذخیره شود، در جست‌وجو و مرتب‌سازی مشکل می‌سازد.

کجا این تصمیم اثرش را نشان می‌دهد

در سامانه‌ی رویدادهای فرهنگی شهرداری تهران زمان‌ها UTC ذخیره و همه‌جا به وقت تهران نمایش داده می‌شوند، چون رویدادی که ساعت 00:30 ثبت شود نباید برای کارشناسی در شهر دیگر یک روز عقب‌تر دیده شود.

در سامانه‌ی خبرگزاری هم همین قاعده است، و آن‌جا اهمیتش بیشتر است: خبری که برای ساعت مشخصی زمان‌بندی شده باید دقیقاً همان لحظه منتشر شود، نه یک ساعت زودتر یا دیرتر.

و یک استثنا

اگر چیزی که ذخیره می‌کنید یک تاریخ است نه یک لحظه، مثل تاریخ تولد یا تاریخ انقضای یک محموله، منطقه‌ی زمانی معنی ندارد و باید به‌صورت تاریخ ذخیره شود. اشتباه رایج این است که تاریخ تولد را به‌عنوان لحظه ذخیره کنند و بعد در نمایش، برای بعضی کاربران یک روز جابه‌جا شود.